Let's talk about... cancer

Ένα πράγμα μπορείς να πεις με σιγουριά γι αυτήν την ασθένεια... Σε φέρνει κοντά στον θάνατο. Και δεν εννοώ μόνο με την κυριολεκτική έννοια.

Σε κάνει να αναθεωρήσεις την ζωή σου, να την αντιληφθείς με ένα νέο τρόπο, σαν ένα παιχνίδι που όμως δεν είναι και τόσο παιχνίδι, που νομίζεις ότι έχει κανόνες αλλά στην πραγματικότητα δεν έχει.
Τα άσχημα πράγματα συμβαίνουν ναι, αλλά πάντα στους άλλους, ποτέ σε εμάς. Εμείς είμαστε πάντα η εξαίρεση του κανόνα.

Έτσι και εγώ πίστευα ότι τίποτα κακό ποτέ δεν θα μου συνέβαινε. Ότι πάντα θα ζούσα σε μια γλυκιά ρουτίνα διανθισμένη από ασήμαντες δυσκολίες που νόμιζα ότι μου μιζέριαζαν την ζωή. Έτσι νόμιζα. Και μια μέρα ξύπνησα και αντί να κάνω χειροτεχνίες και  baking  για τα παιδάκια μου, βρέθηκα να γυρνάω σαν την άδικη κατάρα από το ένα νοσοκομείο στο άλλο.

Το ένα από τα διδυμάκια μου διαγνώσθηκε με όγκο στο κεφάλι. Κακοήθη φυσικά. Όπως μου είπε ένας φίλος που γνώρισα από εδώ μέσα και τυγχάνει να έχουμε και ίδια μέρα γενέθλια, όταν έμαθε τα νέα μου, όταν κάτι τέτοιο συμβαίνει σε ένα παιδί, είναι απλά αδικία.
Είναι πράγματι. Μου είναι πλέον οφθαλμοφανές. Όχι μόνο γιατί βλέπω το έξι χρονών παιδί μου να παλεύει για την ζωή του, αλλά γιατί βλέπω καθημερινά σχεδόν, βρέφη ακόμα να κάνουν το ίδιο.

Θα θελα να γράψω για το πως αντιμετώπισα το  θέμα από την αρχή. Δεν ξέρω αν μπορώ. Όλα αυτά έχουν περάσει πια στην σφαίρα του παρελθόντος αυτού που πέρασε χάθηκε και δεν υπάρχει.

Θυμάμαι το σάστισμα όταν άκουσα απέξω απέξω τα νέα χωρίς ακόμα να ξέρω τι ακριβώς σημαίνουν και τι συνεπάγονται.

Θυμάμαι την προσπάθεια να κατανοήσω πόσο σοβαρό ήταν και χρειαζόταν ένα τετοιο μεγάλο χειρουργείο. Θυμάμαι τον πανικό, την απελπισία που ένιωσα σαν ήδη να είχα χάσει το παιδί μου.

Θυμάμαι ότι είχα την αίσθηση ότι έκανα κακό στο παιδί στην προσπάθεια μου να το κρατήσω στην ζωή.

Θυμάμαι την απόγνωση μου στα ακούσματα των λέξεων καρκίνος, χημειοθεραπεία, ελπίδες.

Θυμάμαι ότι είχα το πριν στο μυαλό μου που μου γεννούσε καθημερινά καινούργιες λύπες, έφερνε δάκρυα στα μάτια, που θόλωναν το παρόν που ζούσα και με έκαναν να μην βλέπω καν μέλλον.

Μια μέρα αποφάσισα ότι όλο αυτό δεν είχε κανένα νόημα πια. Η ζωή μου είχε αλλάξει, και έπρεπε να ακολουθήσω την αλλαγή, να βρω μια ομορφιά μέσα σε αυτήν για να μπορέσει να εξελιχθεί.

Δεν λέω ότι έχω πλέον βρει τον τρόπο να νταραβεριστώ με επιτυχία το όλο αυτό θέμα που λέγεται καρκίνος. Όχι. Δεν μπορείς να είναι κανείς τόσο δυνατός που να μπορεί να είναι προετοιμασμένος κανείς με όλα αυτά που απορρέουν από αυτήν την νόσο. Δεν μπορείς με κανένα τρόπο να προετοιμαστείς και να δεχτείς εκ προοιμίου ότι μπορεί να χάσεις το παιδί σου κάποια μέρα, τόσο σύντομα, τόσο άδικα. Δεν μπορείς καν να σκεφτείς πως είναι όταν ένα μέλος της οικογένειας είναι μακροχρόνια άρρωστο, για μήνες ή και χρόνια όταν σε κανονικές συνθήκες μια  απλή γαστρεντερίτιδα που κρατάει μια εβδομάδα μπορεί να αποδιοργανώσει εντελώς την οικογενειακή ρουτίνα.

Μπορείς όμως να νιώσεις και να δώσεις χωρίς να λυπάσαι, όσο πιο πολύ μπορείς,  αγάπη και απόλυτη αποδοχή, όλα αυτά που περισσότερο  από όλα τα φάρμακα  και τις θεραπείες έχει ανάγκη το παιδί σου.

Μπορείς να δείξεις την συμπόνια σου και το έμπρακτο ενδιαφέρον σου για το κάθε τι που αντιμετωπίζει ο δίπλα σου και πριν ήσουν πολύ απασχολημένος με την "ζωή σου" για να το κάνεις.

Μπορείς απλά να είσαι θετικός. Θετική στάση σε αυτό που συμβαίνει τώρα. Εξάλλου μόνο το παρόν υπάρχει. Τα άλλα όλα είναι παραμύθια του νου που περιπλέκουν την εικονική του πραγματικότητα.

Έχω την εντύπωση πως...

... τα ζευγάρια που δεν έχουν παιδιά και ζουν μαζί χρόνια χωρίς τελικά να χωρίζουν σημαίνει ότι αγαπιούνται πραγματικά πολύ.

Ποιος θα άντεχε να ασχολείται με τον εαυτό του και με τον άλλον τόσο πολύ καιρό και στο τέλος να μην χώριζε?

Τα παιδιά σου δίνουν την αφορμή να ασχοληθείς με ένα κοινό σκοπό, τέτοιον, που δύσκολα μπορείς να επινοήσεις αντίστοιχο, και να μείνεις πιστός σε αυτόν.
Σου προσφέρουν μια συνεχή απασχόληση, με αποτέλεσμα να μην έχεις τον χρόνο να να διαπιστώσεις καν τα προβλήματα που έχεις.
Είναι εκεί για να σου θυμίζουν ότι είναι το "δημιούργημα " σου. Η περηφάνια σου.
Σου τρέφουν το εγώ γιατί για αυτά θα είσαι πάντα μια μοναδική και αναντικατάστατη ύπαρξη.Όσο και να αλλάξεις εμφανισιακά, αυτά δεν θα τα νοιάζει. Τι και αν δεν αρέσεις στον έναν και στον άλλον? Στα δικά τους μάτια η μορφή σου θα είναι δευτερεύουσας σημασίας.
Σου δίνουν την ευκαιρία να "ζήσεις" μια δεύτερη ζωή (και τρίτη και τέταρτη, ανάλογα με το πόσα θα κάνεις).

Τελικά το να κάνεις παιδιά είναι μάλλον μια άκρως εγωιστική πράξη.

Βλαστικά κύτταρα & κέρδος ασύστολο!

Τον τελευταίο καιρό άρχισε να με απασχολεί το θέμα των βλαστικών κυττάρων μιας και θα χρειαστεί να πάρω μια απόφαση, όσον αφορά την φύλαξη βλαστικών κυττάρων από το αίμα του ομφάλιου λώρου, σχετικά σύντομα.

Αυτό που μου έκανε εντύπωση καταρχήν είναι ότι τα τελευταία χρόνια βλέπω διαφημιστικά φυλλάδια διαφόρων ιδιωτικών εταιρειών οι οποίες αναλαμβάνουν την φύλαξη αυτών των βλαστικών κυττάρων στο ιατρείο του γυναικολόγου μου. Συναντώ επίσης πληθώρα αντίστοιχων διαφημίσεων είτε σε σχετικά με την εγκυμοσύνη sites στο internet είτε ακόμα και σε καταστήματα βρεφικών ειδών. Γενικότερα οπουδήποτε μπορεί μια έγκυος ή ένας υποψήφιος γονιός να πέσει πάνω.

Τελευταία δε ακούω ότι όλο και πιο πολλοί γονείς προχώρησαν σε φύλαξη βλαστικών κυττάρων.
Αυτό με παραξενεύει ταυτόχρονα γιατί δεν υπάρχει καμιά ενημέρωση σχετικά με το θέμα παρά μόνο από τις ιδιωτικές αυτές εταιρείες που αναλαμβάνουν την φύλαξη και τους γιατρούς-μαιευτήρες που σαφώς δεν παρέχουν αντικειμενική ενημέρωση για ευνόητους λόγους.

Πριν λοιπόν ακούσω τι έχει να μου πει ο γιατρός μου για το θέμα ήθελα να ξέρω περί τίνος πραγματικά πρόκειται, μιας και όλα όσα έφθαναν στα αυτιά μου ήταν "αγγελικά πλασμένα". Η περισσότεροι μου δίνουν την εντύπωση ότι θεωρούν ότι η μεταμόσχευση βλαστικών κυττάρων είναι το λιγότερο πανάκεια.

Καταρχήν ζήτησα πληροφορίες από 2-3 από τις διαφημιζόμενες εταιρείες που έπεσα ήδη πάνω τους. Για όλες πάνω κάτω ισχύουν τα ίδια. Αναλαμβάνουν με ένα αρκετά μεγάλο κόστος την φύλαξη βλαστικών κυττάρων που βρίσκονται στο αίμα του ομφάλιου λώρου για όσο διάστημα επιθυμεί ο γονιός (και μπορεί φυσικά να πληρώσει) μέχρι το ανώτερο τα 20 χρόνια. Το κόστος κυμαίνεται μεταξύ των 1.800 € και 3.200 € περίπου. Δεν είναι και λίγα έτσι?

Επειδή μπορεί μεν να θέλω ότι καλύτερο για τα παιδιά που θα φέρω στον κόσμο, (και τι περισσότερο να θέλω από το να έχουν την υγεία τους), αλλά δεν μου τρέχουν από τα μπατζάκια για να πάρω μια απόφαση χωρίς να εξετάσω τα δεδομένα έτσι ώστε να αξίζει καταρχήν τον "κόπο" και κατά δεύτερο τα χρήματα που θα δώσω, είπα να το ψάξω λίγο.

Ψάχνοντας λοιπόν το αν αξίζει τον "κόπο" διάβασα ότι μέχρι σήμερα οι έρευνες που έχουν γίνει σχετικά με την θεραπευτική χρήση των βλαστικών κυττάρων κατέληξαν ότι εκτός από το πλεονέκτημα που έχουν τα βλαστικά κύτταρα του ομφάλιου λώρου έναντι των βλαστικών κυττάρων του μυελού του οστών (στον οποίον υπάρχουν επίσης αλλά σε μικρότερο αριθμό) να μπορούν να αφομοιωθούν ευκολότερα χωρίς να αντιδράσει το ανοσοποιητικό σύστημα του
λήπτη, υπάρχουν και οι εξής περιορισμοί:

1. Για να είναι αποτελεσματική η θεραπεία πρέπει η περιεκτικότητα σε βλαστικά κύτταρα να είναι μεγάλη γι' αυτό και μέχρι σήμερα η εφαρμογή της γίνεται μόνο σε παιδικής ηλικίας (άντε και λίγο μεγαλύτερα) άτομα.
2. Οι έρευνες για να αποδειχθεί η αποτελεσματικότητα των βλαστικών κυττάρων μετά από 18 χρόνια κατάψυξης δεν έχουν καταλήξει σε συγκεκριμένα συμπεράσματα.
3. Οι μέχρι σήμερα μεταμοσχεύσεις βλαστικών κυττάρων έχουν γίνει σε συμβατό λήπτη και όχι στο ίδιο παιδί- ασθενή από τον οποίο προέρχονται τα βλαστικά κύτταρα καθότι υπάρχει φόβος αν υφίσταται κληρονομική νόσος να επανεμφανιστεί.

(Για αυτό το τελευταίο υπάρχουν κάποιες ενστάσεις)

Όσον αφορά το αν αξίζει το χρήμα εδώ τα πράγματα είναι σχετικά. Μπροστά στην υγεία τα χρήματα σαφώς και δεν έχουν καμιά αξία. Πέρα όμως από αυτή την οπτική γωνία, υπάρχει και μια άλλη που λέει ότι είναι ανήθικο να γίνονται αντικείμενο κερδοσκοπίας μέρη του ανθρώπινου σώματος.

Γιατί με τα σημερινά δεδομένα φαίνεται να μην έχει νόημα η φύλαξη βλαστικών κυττάρων του αίματος του ομφάλιου λώρου σε ιδιωτική εταιρεία από την στιγμή που είναι πρώτον αμφίβολο αν θα χρησιμοποιηθεί ποτέ (αν δεν νοσήσει το παιδί ή παιδί της ίδιας οικογενείας με ασθένεια τέτοια που να μπορεί να χρησιμοποιηθεί-πιθανότητες δηλαδή μικρές, της τάξεως του 1 στις 10000 στην καλύτερη των περιπτώσεων και φτάνουν μέχρι τις 1 στις 200000) και φυσικά δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν για επιστημονικές έρευνες των οποίων τα συμπεράσματα θα ήταν εξαιρετικά χρήσιμα μελλοντικά. Εξάλλου το γεγονός ότι αυτές οι ιδιωτικές εταιρείες φύλαξης βλαστικών κυττάρων εδώ στην Ελλάδα λειτουργούν ανεξέλεγκτα σχεδόν μιας και δεν έχει θεσμοθετηθεί νομοθετικό πλαίσιο σχετικά με την λειτουργία τους με κάνει ακόμα πιο δύσπιστη απέναντι τους.

Το ιδανικό θα ήταν αν η φύλαξη των βλαστικών κυττάρων από το αίμα του ομφάλιου λώρου αντιμετωπιζόταν το ίδιο όπως και η εθελοντική αιμοδοσία. Να γίνεται δωρεάν και να είναι στην διάθεση οποιουδήποτε έχει ανάγκη καθώς επίσης και την ίδιας της επιστήμης. Στο εξωτερικό υπάρχουν τέτοιες δημόσιες τράπεζες, και οργανισμοί μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα που αναλαμβάνουν την φύλαξη και την διαχείριση βλαστικών κυττάρων παρέχοντας ανώνυμα πληροφορίες για να διευκολύνουν την εύρεση συμβατού δότη.
Δεν ξέρω αν υπάρχουν στην Ελλάδα δημόσιες τράπεζες φύλαξης βλαστικών κυττάρων και πως ακριβώς λειτουργούν. Υποθέτω πως ακόμα και αν υπάρχουν, είναι σίγουρο ότι θα υπολειτουργούν μιας και κανείς δεν γνωρίζει για αυτές. Αν κάποιος γνωρίζει κάτι σχετικά θα με ενδιέφερε πολύ να μάθω.

Εν κατακλείδι, ένας γονιός ή έστω ένας υποψήφιος γονιός, όσον αφορά την απόφαση του για ένα τέτοιο θέμα αισθάνεται τέτοια ευθύνη απέναντι στην νέα ζωή που φέρνει στον κόσμο, που πολλές φορές η απόφαση του είναι αποτέλεσμα κυρίως συναισθηματικής φόρτισης, και πολύ λιγότερο ορθολογικής σκέψης. Προς το παρόν είμαι ακόμα στο ψάξιμο...

Με ή χωρίς παιδί...

Μην βλέπετε που ίσως δείχνω πολύ ενθουσιασμένη από την εγκυμοσύνη μου. Νομίζω ότι θα μπορούσα να είμαι και περισσότερο ενθουσιασμένη από όσο είμαι. Αν αναλογιστεί κανείς ότι μέχρι να φτάσω τα 35 μου ούτε κατά λάθος δεν είχα ξαναμείνει έγκυος.
Από την μια πάντα πρόσεχα, και από την άλλη δεν ήθελα από πάντα παιδί. Αργότερα ο ασυνείδητος φόβος που μπορεί να είχα μπροστά στο ενδεχόμενο να κάνω παιδί νομίζω πως ήταν ένα πολύ αποτελεσματικό αντισυλληπτικό.

Και μπορεί κοινωνικά, η άτεκνη γυναίκα να μην περιθωριοποιείται πλέον όπως στο παρελθόν, όμως δεν παύει να πρέπει να παλέψει μέσα της πολύ για να μπορέσει να ισορροπήσει σε ένα κόσμο που η τεκνοποιία θεωρείται το δώρο των δώρων.
Ήδη τα τελευταία χρόνια, όταν μου έκαναν την ερώτηση "έχεις παιδιά?" και συνέχιζαν με την αμέσως επόμενη "και πόσον ετών είσαι?" ένιωθα ότι κάπου είμαι λάθος. Ότι δεν προσπαθώ αρκετά, ότι δεν το θέλω αρκετά, ότι κάτι τέλος πάντων πάει στραβά. Και ανάμεσα σε όλα αυτά να προσπαθώ να συμφιλιωθώ με την ιδέα ότι μπορεί και να μην είχα ποτέ την τύχη να κάνω παιδί. Δεν ήταν και ότι καλύτερο μπορεί να ζήσει κανείς. Όλο αυτό το συναισθηματικό μπάχαλο πρέπει να έχεις πολύ μεγάλο σθένος για να μπορέσεις να το κουμαντάρεις και να μην το αφήσεις να σε πάρει από κάτω.

Δεν μπορώ να ξεχάσω λοιπόν τώρα όλα αυτά τα χρόνια που πέρασα με την αμφιβολία αν μπορέσω ποτέ να μείνω έγκυος και να φέρω στον κόσμο ένα παιδί. Δεν μπορώ να εξιδανικεύσω αυτές τις στιγμές που ζω έναντι όλων όσων προηγήθηκαν. Δεν ήταν οι προηγούμενες συναισθηματικές καταστάσεις που ζούσα ρηχές και είναι αυτές εδώ, ή οι επόμενες πιθανόν, αυτές που πραγματικά αξίζουν τον κόπο. Είναι νομίζω απλά διαφορετικές. Δεν παίζει το μωρό τον ρόλο του σωτήρα στην ζωή μου και ούτε έχω καμιά προσδοκία ότι η ζωή μου θα αλλάξει ντε και καλά προς το καλύτερο. Το μόνο που είναι σίγουρο είναι το ότι θα αλλάξει.

Ήδη ο τρόπος σκέψης μου έχει επηρεαστεί πάρα πολύ από την εγκυμοσύνη αυτή. Αλλά το βρίσκω λογικό. Είναι κάτι που συντελείται μέσα μου. Όπως σε επηρεάζει ένας πονοκέφαλος, έτσι ακριβώς σε επηρεάζει και η κυοφορία (στο πολλαπλάσιο). Μόνο που αυτή διαρκεί πολύ πολύ περισσότερο από έναν πονοκέφαλο!

Photo from: http://fineartamerica.com

Τεστ τεκνοποιίας!!!

Είστε έτοιμοι να κάνετε παιδάκι ; Ρητορικό το ερώτημα φαντάζομαι!!
Λοιπόν, το παρακάτω μου το έστειλαν με mail και λύθηκα στο γέλιο όταν το διάβασα!

Αφιερωμένο εξαιρετικά στην Ηλιαχτίδα, την Tassoula, την Avra που είναι ήδη μαμάδες με μικρά παιδιά και τον Hlia και τον Philo που από όσο ξέρω είναι φρέσκοι μπαμπάδες!

Μην σας αποθαρρύνει το αποτέλεσμα γιατί η ανταπόδοση είναι μεγάλη. Σε αντίθετη περίπτωση θα είχαμε καθημερινές καταρρεύσεις!

Ξεκινήστε τα test λοιπόν!

Τεστ Βρωμιάς: Αλείψτε το χαλί και τις κουρτίνες με μερέντα. Τοποθετήστε ένα σουβλάκι πίσω από τον καναπέ και αφήστε το εκεί όλο το καλοκαίρι.
Τεστ παιχνιδιών: Αγοράστε μία κούτα και γεμίστε τη με Lego (εναλλακτικά, χρησιμοποιείστε στυλό ή βίδες). Παρακαλέστε ένα φίλο ή φίλη να τα σκορπίσει σε όλο το σπίτι. Κλείστε τώρα τα μάτια και προσπαθήστε να πάτε στο μπάνιο ή την κουζίνα χωρίς να βγάλετε άχνα, μην ξυπνήσετε το παιδί!
Τεστ αγοράς: Πάρτε ένα ή δύο ζώα, κατά προτίμηση κατσίκες, και πάρτε τις μαζί στην επόμενη επίσκεψη στο σούπερ-μάρκετ. Προσέχετε τις όλη την ώρα και πληρώστε ό,τι φάνε ή καταστρέψουν!
Τεστ ντυσίματος: Προμηθευθείτε ένα μεγάλο ζωντανό χταπόδι και προσπαθήστε να το βάλετε σε μια τσάντα από δίχτυ. Σιγουρευτείτε ότι έχετε βάλει όλα τα πλοκάμια μέσα στο δίχτυ!
Τεστ φαγητού: Πάρτε ένα μεγάλο πλαστικό φλιτζάνι και γεμίστε το μέχρι την μέση με νερό. Στηρίξτε το φλιτζάνι σε μία κούνια, κρεμάστε την κούνια από το ταβάνι και σπρώξτε την. Προσπαθήστε τώρα να γεμίσετε με ένα κουτάλι το φλιτζάνι με μουλιασμένα κορν-φλέικς, παριστάνοντας παράλληλα το αεροπλάνο. Μετά, χύστε το περιεχόμενο του φλιτζανιού στο πάτωμα και μείνετε ήρεμοι!
Τεστ νύστας: Γεμίστε μια μαξιλαροθήκη με 3-4 κιλά υγρής άμμου. Ξεκινήστε στις 6 μ.μ. να περπατάτε με την μαξιλαροθήκη στην αγκαλιά, κάνοντας παράλληλα την κίνηση του νανουρίσματος. Κάντε το παραπάνω μέχρι τις 9 μ.μ. Τοποθετείστε τη μαξιλαροθήκη στο κρεβάτι και βάλτε ξυπνητήρι στις 2 π.μ. Σηκωθείτε στις 2 και ξανακάντε πήγαινε-έλα τη μαξιλαροθήκη για μία ώρα μέσα στο σπίτι. Αυτή τη φορά, τραγουδήστε και τρία τραγουδάκια. Βάλτε ξυπνητήρι στις 5 και επαναλάβετε τα ίδια (θυμηθείτε όμως άλλα τραγουδάκια νανουρίσματος). Βάλτε ξυπνητήρι στις 7 και ετοιμάστε πρωινό, έχοντας δίπλα μια μυρωδάτη πετσέτα με ακαθαρσίες. Επαναλάβετε τα παραπάνω, με υπομονή, κάθε νύχτα για τρία χρόνια!
Τεστ επιδεξιότητας για το νηπιαγωγείο και το δημοτικό: Πάρτε ένα κουτί αυγών και προσπαθήστε να το μετατρέψετε με ένα ψαλίδι και νερομπογιές σε κροκόδειλο. Τώρα μετατρέψτε ένα χαρτόνι σε ένα ελκυστικό κηροπήγιο. Μετά, κατασκευάστε με σελοτέιπ και αλουμινόχαρτο ένα ακριβές αντίγραφο του πύργου του Άιφελ!
Τεστ αυτοκινήτου: Πουλήστε το διθέσιο σπορ και αγοράστε ένα στέσιον-βάγκον. Ππάρτε ένα παγωτό ξυλάκι σοκολάτα και τοποθετήστε το στο ντουλαπάκι. Αφήστε το εκεί για τουλάχιστον 24 ώρες. Πάρτε ένα κέρμα των 100 δραχμών και βάλτε το στο κασετόφωνο. Λιώστε μια σακούλα με μπισκότα βουτύρου και σκορπίστε την στο πίσω κάθισμα. Χαράξτε τα δερμάτινα καθίσματα με μια καρφίτσα και ανοίξτε τους μια-δυο τρυπούλες μ΄ ένα μαχαιράκι για αερισμό!
Τεστ σωματικής ικανότητας (για γυναίκες): Πάρτε ένα σακί με φασόλια και δέστε το γύρω από την μέση σας για 9 μήνες! Μετά, αφαιρέστε τα φασόλια, αλλά αφήστε το σακί στη θέση του!
Τεστ οικονομικής ικανότητας (για άντρες): Πηγαίνετε στην τράπεζα και αναθέστε πάγια εντολή με τα λεφτά του μισθού σας, σε 3 ίσα μέρη για μαγαζιά παιχνιδιών, σούπερ-μάρκετ και εκπαιδευτικά ιδρύματα.
Τελικό τεστ: Βρείτε ένα φιλικό ζευγάρι που έχει ήδη ένα ή δύο παιδιά. Δώστε τους συμβουλές για τα θέματα ανατροφής των παιδιών, όπως διάλογος, συνεννόηση, υπομονή, ανεκτικότητα, τάξη κλπ. Εξηγείστε τους ότι η αυστηρότητα δημιουργεί "ψυχολογικό" πρόβλημα στο παιδί και, γι΄ αυτό, αντενδείκνυται. Τονίστε τους πως μόνο η φιλελεύθερη και δημοκρατική παιδαγωγική βγάζει σωστούς πολίτες με προσωπικότητα (που θα σας φτύνουν και θα σας αποκαλούν συμπαθητικά "οι γέροι μου"). Προσέξτε το πείραμα, γιατί μάλλον θα είναι η τελευταία φορά που αντικρίζετε αυτό το ζευγάρι! Αν δεν πετύχει, μην πτοείστε: επαναλάβετε με άλλο ζευγάρι!

Αυτό είναι το τέλος των τεστ. Αν καταφέρατε και περάσατε όλες τις δοκιμές με επιτυχία και νιώσατε συναισθήματα ηδονής, τότε είστε γεννημένοι με ταλέντο για να γίνετε "ευτυχισμένοι" γονείς!